नेपालको संघीय संरचना अनुसार जिल्ला स्तरमा साविकको जिल्ला शिक्षा कार्यालयको सट्टा शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ क्रियाशील छ। मुगु जिल्ला जस्तो भौगोलिक रूपमा विकट र हिमाली क्षेत्रमा यस एकाइको भूमिका झनै महत्त्वपूर्ण रहन्छ।
शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ मुगुको कार्यका १० वटा प्रमुख दायरा (Scopes of Work) यस प्रकार छन्:
- शिक्षक व्यवस्थापन र अभिलेख अध्यावधिक: जिल्लाभरिका स्थायी शिक्षकहरूको नियुक्ति, सरुवा, बढुवा, र अवकाश सम्बन्धी कामहरू गर्ने तथा उनीहरूको किताबखाना सम्बन्धी रेकर्ड राख्ने।
- परीक्षा सञ्चालन र समन्वय: माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (SEE - कक्षा १०) र कक्षा १२ को परीक्षालाई मर्यादित र व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन एवं समन्वय गर्ने।
- स्थानीय तहसँग प्राविधिक सहजीकरण: जिल्लाका स्थानीय तहहरू (नगरपालिका र गाउँपालिका) का शिक्षा शाखाहरूसँग समन्वय गरी शैक्षिक नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा सहयोग गर्ने।
- पाठ्यक्रम र पाठ्यपुस्तक अनुगमन: राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूपको कार्यान्वयन तथा विद्यालयहरूमा समयमै पाठ्यपुस्तक पुगे/नपुगेको अनुगमन र प्रतिवेदन तयार गर्ने।
- शैक्षिक तथ्याङ्क व्यवस्थापन (IEMIS): जिल्लाका सम्पूर्ण विद्यालयहरूको शैक्षिक तथ्याङ्क संकलन, प्रशोधन र एकीकृत शैक्षिक व्यवस्थापन सूचना प्रणाली (IEMIS) मा प्रविष्टि तथा व्यवस्थापन गर्ने।
- शिक्षक पेशागत विकास (TPD): शिक्षकहरूको शिक्षण क्षमता बढाउनका लागि छोटो अवधिको तालिम, कार्यशाला र अभिमुखीकरण कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने।
- छात्रवृत्ति तथा कल्याणकारी कार्य: द्वन्द्वपीडित, विपन्न, तथा लक्षित वर्गका विद्यार्थीका लागि छात्रवृत्तिको व्यवस्थापन र वितरणमा समन्वय गर्ने।
- नाम, थर र उमेर संशोधन: विद्यार्थीहरूको शैक्षिक प्रमाणपत्रमा शैक्षिक विवरण (नाम, थर, र जन्ममिति) सच्याउनका लागि आवश्यक प्रमाण जाँच गरी सम्बन्धित परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयमा सिफारिस गर्ने।
- पेन्सन र सेवा सुविधा सिफारिस: सेवा-निवृत्त शिक्षकहरूको निवृत्तिभरण (पेन्सन), उपदान, बिमा, र औषधि उपचार खर्चको सुविधाका लागि आवश्यक कागजात प्रक्रिया अघि बढाउने।
- शैक्षिक गुणस्तर र सुशासन अनुगमन: मुगु जिल्लाका विकट क्षेत्रमा रहेका विद्यालयहरूको शैक्षिक गुणस्तर, प्रशासनिक सुशासन, र भौतिक अवस्थाको नियमित निरीक्षण तथा मूल्यांकन गर्ने।